યોગિની એકાદશી 1849

શ્રીકૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને હેમમાલીની કથા કહી, જે અલકાના રાજા કુબેરની સેવામાં રહેતો એક યક્ષ હતો. તેનું દૈનિક કર્તવ્ય કુબેરની શિવપૂજા માટે તાજાં ફૂલ લાવવાનું હતું.

એક દિવસ પત્નીના સંગમાં ખોવાઈ જઈને હેમમાલી ફૂલ લાવવાનું ચૂકી ગયો. પૂજા ખંડિત થવાથી ક્રોધિત કુબેરે તેને કોઢનો રોગ થવાનો અને અલકામાંથી પૃથ્વી પર પડવાનો શાપ આપ્યો. હેમમાલી પીડામાં ભટકતો ભટકતો હિમાલયમાં પ્રાચીન મહર્ષિ માર્કંડેયના આશ્રમે પહોંચ્યો, અને તેમની સમક્ષ સઘળું કબૂલ કર્યું.

તેની પ્રામાણિકતાથી પ્રસન્ન થઈને માર્કંડેયે તેને યોગિની એકાદશીનું વ્રત કરવા કહ્યું. હેમમાલીએ ભક્તિપૂર્વક ઉપવાસ કર્યો, રોગમુક્ત થયો અને પોતાનું તેજસ્વી સ્વરૂપ પાછું પામ્યો. શ્રીકૃષ્ણે જાહેર કર્યું કે આ ઉપવાસ કરવો અઠ્યાસી હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવા બરાબર છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.