મંગળવાર વ્રત 2012

મંગળવાર વ્રત, જેને ભૌમ વ્રત પણ કહે છે, તે મંગળ (અંગારક, ભૌમ, કુજ)નું મંગળવારનું વ્રત છે. વ્રતરાજમાં આપેલા પદ્મ પુરાણ પ્રમાણે સ્વયં મંગળે આ વ્રત ગૌતમ ઋષિને કહ્યું. તે કોઈ પણ મંગળવારથી શરૂ કરી એકવીસ મંગળવાર સુધી રખાય છે; સ્ત્રીઓ અને વિશેષ કરીને પુરુષો તે કરે.

વ્રત કેવી રીતે કરવું

• મંગળવારે અરુણોદયમાં, સૂર્યોદય પહેલાં, અઘેડાનું દાતણ કરીને તલ અને આમળાના ઉબટનથી નદીમાં કે ઘરે સ્નાન કરો. ધોયેલું લાલ ધોતિયું અને લાલ ઉપરણું પહેરો.
• લાલ અક્ષત, લાલ ફૂલ અને લાલ ચંદનવાળા તાંબાના પાત્રથી અગ્નિર્મૂર્ધા મંત્ર સાથે 108 અર્ઘ્ય આપો.
• ઘરે છાણથી લીંપેલી જમીન પર પત્ની સાથે પૂજા કરો, ઋણ અને રોગમાંથી મુક્તિ અને પુત્ર તથા ધન માટે સંકલ્પ કરો.
• એકવીસ ખાનાંવાળું ત્રિકોણ મંગળ યંત્ર દોરી તેમનાં એકવીસ નામ લખો. લાલ માળા અને લાલ વસ્ત્રવાળા, ચતુર્ભુજ, શક્તિ, ત્રિશૂળ અને ગદાધારી, ઘેટા પર બિરાજેલા મંગળની પૂજા કરો; તેમનું કવચ, એકવીસ નામનું સ્તોત્ર અને મંગળ ગાયત્રી બોલો.
• ખેરના અંગારાથી જમીન પર ત્રણ રેખા દોરી ડાબા પગથી ભૂંસો અને ઋણમુક્તિ માટે પ્રાર્થના કરો.
• તલ અને ગોળ મેળવેલા ઘઉંના એકવીસ લાડુ ફળ અને દક્ષિણા સાથે વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણને વાયણ આપો.
• એકવીસ મંગળવાર પછી ઉદ્યાપન કરી વ્રત પૂર્ણ કરો: લાલ ચોખાનાં એકવીસ ખાનાં અને ચાર દીવાવાળું મંગળ મંડળ, એકવીસ કળશ, લાલ વસ્ત્રમાં સોનાની પ્રતિમા, ખેરની સમિધથી 108 આહુતિ, એકવીસ બ્રાહ્મણ ભોજન, આચાર્યને વાછરડા સાથે ગાય, અને ગરીબોને દાન; પછી મૌન રાખી ભોજન કરો.

ભોજન ક્યારે કરવું

• વ્રતના દિવસે એક વાર, સફેદ અન્નનું ભોજન (એકાહારં સિતાન્નેન).

પદ્મ પુરાણમાંથી નંદકની પુત્રીની કથા

વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ નંદક અને તેમનાં પત્ની સુનંદા નિઃસંતાન હતાં. તેમણે એક બ્રાહ્મણ કન્યાને દત્તક લીધી, જેણે પૂર્વજન્મમાં એકાગ્ર મનથી મંગળની પૂજા કરી હતી. તેના શરીરમાંથી રોજ ઘણું સોનું નીકળતું, તેથી નંદક ખૂબ ધનવાન અને અભિમાની થયા. તે દસ વર્ષની થતાં તેમણે તેનો વિવાહ બ્રાહ્મણ સોમેશ્વર સાથે કર્યો.

વર્ષો પછી, સોમેશ્વર તેને ઘરે લઈ જતા હતા ત્યારે પહાડી વનમાં રાત પડી, ત્યારે લોભથી નંદકે ચોરનો વેશ લઈ છુપાઈને પોતાના જમાઈને મારી નાખ્યા. યુવાન વિધવાએ પતિ સાથે જવાનો નિશ્ચય કર્યો, તેમની પ્રદક્ષિણા કરી અને અગ્નિમાં પ્રવેશવાની જ હતી ત્યાં મંગળ પ્રગટ થયા અને વર માગવા કહ્યું. તેણે પતિનું જીવન માગ્યું, અને મંગળે તેમને અજર, અમર અને જ્ઞાની બનાવ્યા.

બીજા વરમાં તેણે માગ્યું કે જે મંગળવારે પરોઢે લાલ ચંદન અને લાલ ફૂલથી મંગળની પૂજા કરે તે બંધન, રોગ, સાપ, અગ્નિ અને શત્રુના ભય, અને પ્રિયજનોના વિયોગથી મુક્ત રહે. મંગળે તે વર આપ્યો અને એકવીસ મંગળવારનો નિયમ કહ્યો.