કૈશિક દ્વાદશી (સૌરમાન) 2123

કૈશિક દ્વાદશી (கைசிக துவாதசி) તમિળ માસ કાર્તિગાઈમાં, જ્યારે સૂર્ય વૃશ્ચિક રાશિમાં હોય, કૈશિક એકાદશી પછી આવતી સુદ બારસના દિવસે ઊજવાય છે. તેનું નામ કૈશિક રાગ પરથી છે, જે નીચા કુળમાં જન્મેલા ભક્ત નમ્પાડુવાન દરરોજ રાત્રે તિરુક્કુરુંગુડીમાં ભગવાન નમ્બિ સમક્ષ ગાતા.

વરાહ પુરાણમાં ભગવાન વરાહે ભૂદેવીને કહેલું કૈશિક માહાત્મ્ય વર્ણવે છે કે મંદિરે જતાં એક બ્રહ્મરાક્ષસે નમ્પાડુવાનને રોક્યા; ગાન પછી પાછા આવીને ભક્ષ્ય બનવાનું પોતાનું વચન તેમણે પાળ્યું, અને પોતાના ગાનના પુણ્યથી બ્રહ્મરાક્ષસને મુક્ત કર્યો.

શ્રીરંગમમાં: કૈશિક એકાદશીની સાંજે ભગવાન નમ્પેરુમાળને ગર્ભગૃહમાંથી અર્જુન મંડપમાં લાવવામાં આવે છે, જ્યાં વર્ષના દરેક દિવસ માટે એક, એમ 365 વસ્ત્રોથી એક પછી એક તેમનો શણગાર થાય છે. ભક્તો કહે છે કે આ અર્પણ વર્ષ દરમિયાન ભગવાનના દૈનિક વસ્ત્રોમાં રહેલી કોઈ પણ ઊણપની પૂર્તિ કરે છે, અને કાર્તિગાઈની ઠંડીમાં તેમને હૂંફ આપે છે. મોડી રાત્રે શ્રી પરાશર ભટ્ટરના વંશજો સદીઓથી કરતા આવ્યા છે તેમ ભટ્ટરની ટીકા સાથે ભગવાન સમક્ષ કૈશિક પુરાણનો પાઠ કરે છે. સંગીત અને શ્રવણની આ રાત બારસના પરોઢે પૂર્ણ થાય છે.

જ્યાં આ કથા બની હતી તે તિરુક્કુરુંગુડીમાં આખી રાત તે કૈશિક નાટકમ્ તરીકે ભજવાય છે, અને સર્વત્ર શ્રીવૈષ્ણવ મંદિરોમાં બારસની સવારે કૈશિક પુરાણનો પાઠ થાય છે.

કૈશિક દ્વાદશી સંગીત દ્વારા ભક્તિ અને આપેલા વચનની સત્યતાનો ઉત્સવ છે, જે ભગવાનને જન્મ કે વિદ્યાથી પણ વધુ પ્રિય છે.