જગદ્ધાત્રી પૂજા 1908

જગદ્ધાત્રી પૂજા (জগদ্ধাত্রী পূজা) એટલે મા જગદ્ધાત્રી, "જગતને ધારણ કરનારી"ની પૂજા, જે દુર્ગા પૂજાના એક માસ પછી કારતક સુદ નોમના દિવસે થાય છે.

દેવી હાથી સ્વરૂપ અસુર કરીન્દ્રાસુર પર ઊભેલા સિંહ પર બિરાજે છે; તેમને ચાર ભુજાઓ છે અને ઊગતા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી વર્ણ છે. કેનોપનિષદની કથા કહે છે કે વિજય પછી ગર્વિત થયેલા દેવો એક યક્ષે તેમની સામે મૂકેલું ઘાસનું તણખલું પણ ઉપાડી શક્યા નહીં, જ્યાં સુધી દેવી પ્રગટ થઈને તેમને ન શીખવ્યું કે તેમની સઘળી શક્તિ દેવીની જ છે.

અઢારમી સદીમાં રાજા કૃષ્ણચંદ્રે જ્યાં સાર્વજનિક પૂજાનો આરંભ કર્યો તે કૃષ્ણનગર, અને વિશાળ પ્રતિમાઓ, રોશની અને શોભાયાત્રાઓ માટે જાણીતું ચંદનનગર તેનાં મહાન કેન્દ્રો છે; પૂજા સાતમથી નોમ સુધી થાય છે, અને મુખ્ય પૂજા નોમે થાય છે.