ହୋଳାଷ୍ଟକ 1963

ହୋଲାଷ୍ଟକ ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ (ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମ ଦିନ)ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣିମା (ପୂର୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍‌ ହୋଳିକା ଦହନ ରାତି)ରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଆଠ ଦିନ (ଅଷ୍ଟମୀରୁ ପୂର୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ନୂଆ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ।

ହୋଲାଷ୍ଟକ ପଛରେ ଥିବା ପୁରାଣ କାହାଣୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ କାହାଣୀରେ ନିହିତ। ଅସୁର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ଆପଣା ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ମନା କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ରହିଥିବାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଠ ଦିନ ଧରି ଲଗାତାର ଆଠଟି ଯାତନା ଯୋଜନା କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ଭିନ୍ନ ଗ୍ରହ ଶକ୍ତିକୁ ବାଳକ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା: ଚନ୍ଦ୍ର (ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ), ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଦଗ୍ଧ କରିବା), ଶନି (ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା), ଶୁକ୍ର (ବୁଡ଼ାଇବା), ବୃହସ୍ପତି (ପ୍ରବଞ୍ଚନା), ମଙ୍ଗଳ (ଅଗ୍ନି), ବୁଧ (ବିଷ), ଏବଂ ରାହୁ (ଅନ୍ଧକାର ଭୟ)। ତଥାପି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ। ଏହି ଆଠ ଦିନର ଅସୁରୀ ନିଷ୍ଠୁରତାକୁ ହୋଲାଷ୍ଟକ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶେଷ ଦିନ (ପୂର୍ଣିମା)ରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଭଉଣୀ ହୋଲିକା (ଏକ ଦୈବୀ ବରଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷିତ) ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଧରି ଏକ ଚିତାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବରର ଅପବ୍ୟବହାର ନ କରିବାର ଶର୍ତ୍ତ ଥିଲା; ସେ ଜଳି ଗଲେ ଅଥଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିରାପଦରେ ବାହାରି ଆସିଲେ। ସେହି ରାତିର ହୋଲିକାର ଦହନ ହିଁ ହୋଳିକା ଦହନ, ଏବଂ ପରଦିନ ସକାଳ ହୋଳି।

ହୋଲାଷ୍ଟକ ସମୟରେ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ହରିୟାଣା ଓ ପଞ୍ଜାବର ପରିବାରମାନେ ବିବାହ, ସମ୍ପତ୍ତି କ୍ରୟ, ନୂଆ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ, କିମ୍ବା ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତି। ତଥାପି, ମଥୁରା ଓ ବୃନ୍ଦାବନ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ବ୍ରଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଠ ଦିନ ଧରି ମହା ଆନନ୍ଦରେ ପାଳନ କରାଯାଏ: କାରଣ ଏହା ସ୍ୱୟଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ହୋଳି ଋତୁ।